Op zaterdag 26 september houdt Hackerspace Brussel zijn jaarlijkse editie van Software Freedom Day. De deuren gaan open om 11:30, de talks lopen van 13:00 tot 19:00 en de toegang is gratis. Het thema is dit jaar “Organising with FOSS”. Omdat dat onderwerp ons nauw aan het hart ligt, is het logisch dat we mee de handen uit de mouwen steken en er een eigen hoekje innemen.

Volledig programma en routebeschrijving: sfd.hsbxl.be

# Wat BeLibre daar doet

Jurgen en Christopher openen de talks om 13:00 met een introductie tot BeLibre en tot de Leak Inspector-scans van websites van gemeenten, scholen en zorginstellingen. De talk gaat over hoe je een scan uitvoert, hoe je het rapport leest dat eruit komt, en hoe je de bevindingen bij een lokaal bestuur krijgt op een manier waar ze effectief mee aan de slag kunnen.

Daarnaast staan we er de hele dag met een stand. Daar vinden de nuttigste gesprekken plaats. Mensen komen tussen de talks door aangewandeld, vragen wat we eigenlijk doen, en sommigen blijken de IT van een school te draaien of in een gemeenteraad te zitten.

# Wat we vragen

We houden de stand graag bezet van 13:00 tot 19:00, telkens met twee mensen. Dat komt neer op drie shifts van twee uur en zes vrijwilligers in totaal.

De shifts:

• 13:00 tot 15:00
• 15:00 tot 17:00
• 17:00 tot 19:00

Een standaardblok is twee uur. Kun je maar één uur vrijmaken, laat dan weten welke helft van de shift je het best past, dan zoeken wij iemand voor de andere helft.

Valt er een talk binnen jouw shift die je wil zien, zeg het dan en we proberen te schuiven. Niemand hoort aan een stand te staan terwijl je net die ene talk mist waarvoor je gekomen bent.

# Wat een shift inhoudt

De stand is opgezet als een mythbusters-spel. Je legt wie voorbijkomt een stelling voor, uit een van de drie stapels: privacy, digitale soevereiniteit of beveiliging, en je vraagt of die waar of niet waar is. Daarna draai je de kaart om en vertel je waarom.

Twee voorbeelden van wat er op de kaarten staat:

• “Data die in een Europees datacenter staat, ligt buiten het bereik van de Amerikaanse autoriteiten.”
• “Open source software is minder veilig, want iedereen kan de code lezen.”

De antwoorden staan op de achterkant van de kaarten, met twee of drie zinnen uitleg en de bron erbij. Je taak is dus iemand een stelling voorleggen, luisteren naar wat die persoon gokt, en de andere kant voorlezen. De meeste bezoekers blijven erover discussiëren, en die discussie is net de hele bedoeling van deze opzet.

We brengen ook blanco kaarten mee in de drie kleuren, zodat bezoekers een eigen stelling kunnen toevoegen aan de stapel waar ze thuishoort. Dat kan een uitgesproken stelling zijn, of een uitnodiging aan BeLibre om er zich in te verdiepen.

Ondertussen nodigen we mensen uit om lid te worden van BeLibre. Het lidmaatschap loopt via een lidkaart die ze aan de stand kopen, en we vragen daar een e-mailadres bij. Wie liever onder een zelfgekozen handle blijft, wordt toegetreden lid. Wie de echte naam opgeeft en het aanvraagformulier invult, wordt werkend lid, met stemrecht op de algemene vergadering. Meer dan wat elk van die twee opties nodig heeft, vragen we niet.

# Je hoeft niet technisch te zijn

Dit evenement gaat door in de hackerspace. Wil dat dan niet zeggen dat iedereen daar expert is in al dat technische en alles veel beter weet dan jij? Ga je jezelf niet belachelijk maken? Wat vooral telt, is dat je bereid bent om er vanuit verschillende hoeken naar te kijken. En het technische is maar één facet van het verhaal. Er is ook de maatschappelijke impact, het juridische stuk, en gewoon het stuk waarin jij een burger bent die gelooft dat er dingen kunnen veranderen als we onze stem laten horen en beleidsmakers, en waar nodig de bevolking, informeren.

Krijg je aan de stand een te moeilijke vraag, dan is een mogelijk juist antwoord: “Dat weet ik niet, maar ik haal er even Christopher, Jurgen of iemand anders bij die technischer is. Die weten er misschien meer van.”

Iedereen die zich inschrijft, krijgt een paar dagen vooraf de volledige set kaarten toegestuurd, samen met een blad over wat BeLibre doet en de vragen die het vaakst terugkomen. Dat doorlezen kost je tien minuten.

Nederlands-, Frans- en Engelstaligen zijn allemaal welkom, en een mix is beter dan om het even welke taal alleen. Het publiek in Brussel wisselt van taal midden in een zin.

# De rest van de dag

Het programma is breder dan je van een hackerspace-setting zou verwachten. Kai geeft een introductie tot OpenStreetMap en hoe je je eigen buurt begint te mappen. Luna loopt met Framasoft langs vrije tools om te organiseren, samen te werken en te communiceren. AltF4 behandelt de opensourcesoftware achter de Belgische eID-kaart, een van de duidelijkere voorbeelden van publiek geld dat publieke code oplevert in dit land. Alexandre Engelhardt vertelt over een programmeerbaar bord dat hij zelf ontwierp. Liggen sommige talks minder in jouw vaarwater, dan is er de gang waar BeLibre staat, om te babbelen over het plezier en het nut van Vrije software.

De talks eindigen met een show-and-tell-sessie: zes slots van tien minuten voor wie iets zelfgemaakts wil tonen. Die worden niet gestreamd of opgenomen.

# Warm je op met talks van vorige jaren

Deze zijn allemaal opgenomen en staan op de eventpagina’s van HSBXL. Allemaal in het Engels, allemaal te volgen zonder voorbereiding.

Uit de editie van 2025:

• Digital Autonomy in Belgium door Jurgen Gaeremyn. Het onderzoek van publieke DNS-records dat liet zien hoeveel Belgische gemeenten hun mail bij Amerikaanse providers onderbrengen. Dit is de meest directe voorproef van de gesprekken die je aan de stand gaat voeren.
• Why we need Digital Sovereignty and where it comes from door Sebastian Raible. Voert het soevereiniteitsdebat terug tot de Snowden-onthullingen van 2013 en tot de grondrechten, eerder dan tot industriepolitiek. Geen technische inhoud.
• A Taste of Open Data: Exploring the Open Food Facts Project door April Bilbrey. Een voedingsdatabank, gerund door vrijwilligers, die door de VN erkend werd als Digital Public Good. Een goede herinnering dat “open” veel verder reikt dan software.

Uit de editie van 2024:

• How to apply the free software or open source definition to an AI system door Ciarán. Waarom AI-systemen niet passen in de definities die we al hadden, welke aanpakken op tafel lagen, en wat er volgt uit die keuze. Staat aangeduid als “geen voorkennis nodig”, en dat klopt.
• FFglitch: when bugs become features door Ramiro Polla. Wat deze man doet, is hacken op de meest artistieke manier: bugs in videorenderingcode gebruiken om de mooiste effecten op videostreams te krijgen. Ook als je er niet alles van begrijpt, is het een leuke talk om te bekijken.

# Praktisch

Hackerspace Brussels, deuren om 11:30. De routebeschrijving staat op hsbxl.be/enter.

Na de talks is er een gemeenschappelijke maaltijd (waarschijnlijk BBQ), met vegetarische en vegan opties, aan 15 euro per persoon.

Als vrijwilliger krijg je korting. Kom je vroeg om de stand mee op te zetten, dan is de lunch van ons en is er pizza. Heb je meegeholpen en blijf je voor de barbecue, dan betaal je 7 euro in plaats van 15. Ons budget reikt tot een van de twee per persoon, dus als je er van de start tot het einde bij bent, kies je welke maaltijd wij dekken en regel je de andere zelf.

Er komt ook een livestream van de talks waarvan de sprekers daarmee akkoord gaan. De link verschijnt op de dag zelf op de eventpagina. Maar langskomen is beter, het is een pak moeilijker om een gesprek aan te knopen met een stream.

# Inschrijven

Stuur Jurgen een bericht op Matrix via @jurgen_g:matrix.org, of mail naar jurgen@belibre.be. Vermeld welke shift je past en in welke talen je je comfortabel voelt. Je staat op geen enkel moment alleen aan de stand, en waar de planning het toelaat zetten we iemand die het voor het eerst doet naast iemand met ervaring.